علی فرحانی، استادیار، دانشگاه جامع امام حسین علیهالسلام، تهران، ایران
چکیده
مسأله وجود رابط هر چند از قدیم الایام در آثار فلاسفه مطرح بوده، اما هیچ گاه به عنوان یک مبحث مستقل و مسأله مجزا به آن پرداخته نشده است. ملاصدرا اولین کسی بود که در اسفار، فصلی مستقل را به این مسأله اختصاص داد منتهی در این فصل نیز به توضیح حقیقت وجود رابط و براهین اثبات آن پرداخته نشده است و صرفا به تفاوت وجود رابط و رابطی اشاره شده است. طرح این مسأله به صورت مستقل و توجه همه جانبه به اهمیت و اثرگذاری وجود رابط از نوآوری های علامه طباطبایی است. از نظر علامه طباطبایی مسأله وجود رابط یکی از مهم ترین بخش های تفکر فلسفی ملاصدرا و از شاخصه های ممتاز نظام تفکری خود ایشان است. تبیین صحیح مباحث مختلفی در فلسفه اسلامی وابسته به درک صحیح وجود رابط است مباحثی مانند قاعده فرعیه، مقولات نسبیه، ترکیب مقولات، معقول ثانی، اتحاد ماده و صورت، استعداد و امکان استعدادی، حرکت، اتحاد عاقل و معقول و مباحث دیگری که بدون قائل شده به وجود رابط نمیتوان تصویر صحیحی از آنها ارائه نمود. در این مقاله ابتدا حقیقت وجود رابط و به عبارتی چیستی آن تبیین میگردد سپس به براهین اثبات وجود آن پرداخته میشود بعد از آن به خواص و آثار آن اشاره میشود در مرحله آخر اشکال و ادله منکرین وجود رابط بیان شده و به آنها پاسخ داده میشود.
آفاق حکمت