ارسطو اوّلین کسی بود که یافتههای پراکندهی گذشتگان در باب منطق را جمعآوری کرده و تنظیم نمود. با اینهمه تلاشهای او در مقایسه با دستاوردهای ابنسینا ناچیز است. ابنسینا با حذف مطالب اضافی از یکسو، تنظیم و اصلاح چینش مطالب از سوی دیگر و تولید مطالب جدید، تاریخ منطق را به قبل و بعد از خود تقسیم نمود. پس از ابنسینا، مرحوم آیتالله مظفر با تکیه بر آراء صدرالمتألهین، بهتکمیل و تتمیم نظاموارهای پرداخت که ابنسینا بنا نهاده بود. او با افزودن بحث تقسیم به منطق، یکی از خللهای جدّی بحث منطقی در سازمان فکری گذشتگان را برطرف نمود. سرانجام علامهطباطبایی با ایجاد تغییرات اساسی و بنیادین، وجود علمی به نام منطق-آنچنان که از سابق مدنظر بود- را انکار کرده و بحث از بخش عمدهی مباحث طرح شده در منطق را در دایرهی فلسفه و صرفاً بحث از برهان را در دایرهی مباحث منطقی قلمداد کردند.
آفاق حکمت