دانشمندان اسلامی معتقدند هر علمی باید موضوعی داشته باشد که در آن علم پیرامون احوال و عوارض ذاتی موضوع، سخن گفت. در تفسیر این نظریه دو قول وجود دارد. امام خمینی (ره) باملاحظه هر دو قول بهنقد این سخن دانشمندان اسلامی میپردازند. ایشان ابتدا این سخن دانشمندان را در علوم برهانی منحصر میکنند سپس میگویند حتی در این صورت هم نمیتوان این نظریه را پذیرفت. ازنظر ایشان، علاوه بر اینکه این سخن نیازمند تکلف است، مستلزم خروج بسیاری از مسائل اصلی علوم از آنها است. ایشان در مقام تطبیق، به موضوع فلسفه از منظر ملاصدرا اشاره میکنند و میگویند اگر کسی موضوع فلسفه را «حقیقت وجود» بداند برای اینکه بسیاری از مسائل فلسفه را عرض ذاتی «حقیقت وجود» قرار دهد، دچار زحمت و تکلف میشود و علاوه بر آن باید ملتزم شود بسیاری از مسائل مهم فلسفه مانند مباحث ماهیت، اعدام و گزارههای سلبی از موضوع فلسفه خارج هستند و بهصورت استطردای در فلسفه بحث میشوند. گویا برخی از محققین، نقدهای امام خمینی (ره) به ماهیت و موضوع فلسفه از منظر ملاصدرا را ناشی از تسامح در عبارت صدرا دانستهاند که به نظر قابل دفع است. روشی که در این پژوهش بهکاررفته، کتابخانهای و توصیفی- تحلیلی است. با توجه به اینکه مباحث ماهیت، اعدام و گزارههای سلبی از مسائل مهم فلسفی هستند و نمیتوان گفت که بهصورت اسطردادی در فلسفه بحث میشوند، ضرورت دارد تا نقدهای امام خمینی (ره) به موضوع فلسفه از منظر ملأ صدرا را بررسی نمود. در این نوشتار به این مطلب پرداختهشده است.
آفاق حکمت