بررسی تطبیقی جایگاه حکمت اسلامی در اجتهاد جواهری از منظر علمای شیعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد سطح خارج حوزه‌ی علمیه‌ی قم
چکیده
یکی از مباحث چالشی حال حاضر مجامع علمی نسبت میان فقه و فلسفه است که تعیین سرنوشت آن می تواند به تحول در هر دو حوزه دانشی کمک شایانی کند. انتقال از فقه مساله محور به فقه منظومه ای، و همچنین تولید علوم انسانی اسلامی، بدون تعیین تکلیف نحوه ارتباط منطقی میان فقه و فلسفه به عنوان نخستین گام انجام این پویش، امکان پذیر نیست . در مساله نسبت میان فقه و فلسفه، به سه دیدگاه اشاره شده است (۱) حوزه فلسفه با حوزه فقه و احکام شرعی، تباین تام دارند . این دیدگاه را می توان به دو گونه تقریر و شرح داد : تقریر اول : تباین بر پایه ملکات نفسانی است و تقریر دوم : تباین بر پایه جنس ادراکات انسان می باشد. دیدگاه دوم: دیدگاه تداخل و جمع است که پس از دوره اخباریگری شکل گرفت و میتوان از آن به دوره رسوخ مباحث فلسفی و بهره گیری از آنها در اصول فقه و فقه یاد کرد. دیدگاه سوم :دیدگاه امتداد حکمت است که بر اساس این دیدگاه نسبت فقه و فلسفه نه گسست از هم است و نه در هم آمیختگی با هم، بلکه فقه در امتداد فلسفه و حکمت جای می گیرد تا اینگونه فلسفه سودمندتر شود و فقه هم در اداره اجتماع کارآمدتر گردد، در این مقاله پس از طرح دیدگاه های مختلف، به تشریح دیدگاه امتداد حکمت به عنوان بهترین الگوی جمع میان حکمت و فقه و به الزامات و نتایج این دیدگاه پرداخته شده است
کلیدواژه‌ها