نسبت وجود رابط با اجزاء قضیه از دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
قائم مقام موسسه آموزش عالی امیرالمؤمنین (ع)
چکیده
علامه طباطبایی معتقد است که از سویی، وجود ربطی در خارج هست نه در ذهن، زیرا وجودات فی نفسه در خارج با یکدیگر مرتبطند و این ارتباط نیازمند عامل مرتبط کننده است. از سوی دیگر، نسبت حکمیه جزئی از قضیه نیست و حکم که فعل نفس است، عبارت از جعل محمول برای موضوع و جزئی از تمام اقسام قضایای موجبه است. همچنین به دلیل خارجی بودن مقولات عشر و روابط میان آن‌ها، اعتقاد ایشان به تحقق خارجی وجود رابط، با فرض تحقق خارجی طرفین است و در نتیجه، حتی در صورت تحقق خارجی کیفیات محسوس و نفسانی و معقول ثانی یا عرض تحلیلی بودن سایر مقولات عرضی و بر اساس دلیل تحقق خارجی وجود رابط، وجود رابط نیز در خارج ضرورتاً محقق است. امام خمینی نیز که به تفرع تمام قضایا بر واقع معتقد است و از سویی تمام قضایای غیر مؤوّل را در خارج و ذهن فاقد نسبت و ربط دانسته است، از سوی دیگر به تحقق وجود ربطی با نظر دقیق برهانی در قضایا و مغفول عنه نبودن معانی حرفی معتقد است و در نتیجه، دیدگاه ایشان در این باب با دیدگاه علامه طباطبایی هماهنگ است.